مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى (جمعى از نويسندگان)
88
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى)
قوت طبيعى در جگر است و آن دو گونه « 1 » است : خادمه و مخدومه . مخدومه « 2 » دو جنس است . جنسى آن است كه تصرف در غذا « 3 » مىكند « 4 » از جهت بقاى شخص و آن دو گونه است : غاذيه و ناميه . و جنسى ديگر آن است كه تصرف در غذا مىكند « 5 » از جهت بقاى نوع و آن دو گونه « 6 » است : مولده و مصوره « 7 » . كار قوت غذايه آن است كه غذا مشابه « 8 » مغتذى مىگرداند تا بدل « 9 » ما يتحلّل شود « 10 » . و كار ناميه آن « 11 » است كه در اقطار بدن مىافزايد ، بر تناسب طبيعى « 12 » تا بدان به نشو « 13 » و نما رسد « 14 » . و « 15 » قوت مولده دو نوع است : يكى تولد « 16 » منى كند اندر نر و ماده و ديگر قوتها كه در منى باشد از هم جدا كند تا هر جزوى از اجزاى منى ، آن عضو شود كه استعداد آن دارد . پس اين قوت مولده آن « 17 » اجزا بدان « 18 » مزاج « 19 » مىگرداند تا آن عضو شود « 20 » . اطبا اين را مغيّرهء اولى گويند « 21 » . و قوت مصوره « 22 » به « 23 » تقدير « 24 » فاطر حكيم - جلّ « 25 » جلاله و عظم شأنه - حظها « 26 » و شكلهاى آن « 27 » اندام پديد آورد . و خادمه چهارند : جاذبه و ماسكه و هاضمه و دافعه « 28 » . فعل قوت جاذبه آن است كه جذب آنچه نافع و سودمند باشد ، بكند . و « 29 » در جمله
--> ( 1 ) . س : نوع . ( 2 ) . م : خادمه . ( 3 ) . ل : - در غذا . ( 4 ) . س : كند . ( 5 ) . م : كند . ( 6 ) . م : نوع . ( 7 ) . س : منصوره . ( 8 ) . س : بشابه . ( 9 ) . م : بدن . ( 10 ) . س : مىگرداند ؛ م : مىشود . ( 11 ) . م : - آن . ( 12 ) . س : طبعى . ( 13 ) . س : مىشود . ( 14 ) . م : مىرسد . ( 15 ) . ل : - و . ( 16 ) . م : توليد . ( 17 ) . س و ل : از . ( 18 ) . ل : بدن ؛ م : ابدان . ( 19 ) . ل : احزاج . ( 20 ) . س : - تا آن عضو شود . ( 21 ) . م : خوانند . ( 22 ) . س : منصوره ؛ م : متصوره . ( 23 ) . س : - به . ( 24 ) . س : نتيجهء ؛ م : تسخير . ( 25 ) . ل : + و . ( 26 ) . ل : خصلتها . ( 27 ) . س : - آن . ( 28 ) . س : رافعه . ( 29 ) . س : + اين ؛ م : + از .